In gesprek met RvC-lid Tom van den Nieuwenhuijzen over pionieren binnen de energietransitie in Hart van Brabant.
Als we het over de energietransitie hebben, gaat het vaak over techniek en haalbaarheid. Maar volgens Tom van den Nieuwenhuijzen is dat allang niet meer de grootste uitdaging. Tom zet zich in als lid van de Raad van Commissarissen (RvC) bij Publiek Ontwikkelbedrijf REKS (POB REKS). Met een flinke dosis energie en een schat aan ervaring deelt hij zijn visie op de stappen die we in de regio zetten.
Passie voor duurzaamheid
De gedrevenheid voor duurzaamheid zat er bij Tom al vroeg in. Toen hij in 2004 afstudeerde op de verduurzaming van bestaande schoolgebouwen, werd hij door velen nog voor gek verklaard. “Waarom zou je al je talent verspillen aan duurzaamheid?” werd hem destijds gevraagd. Toch zette hij door en hij belandde in de bouw, waar hij innoveerde met duurzaam beton en het klimatiseren van gebouwen zonder ingewikkelde leidingnetwerken.
Om beter te begrijpen waarom de transitie zo stroef verliep, besloot hij economie te gaan studeren. “De techniek was het probleem niet. In 2004 konden we heel Nederland al 100% duurzaam maken,” vertelt hij stellig. “Het zat hem in het doorzettingsvermogen, in de implementatie, in wetgeving en in het verkopen van een verhaal.” Zijn zoektocht bracht hem uiteindelijk in de publieke sector. Als raadslid, wethouder en Tweede Kamerlid zag hij van dichtbij hoe de overheid enerzijds de grootste aanjager van verduurzaming is, maar door haar eigen wet- en regelgeving tegelijkertijd de grootste hinderpaal vormt.
Ruimte voor lef en 'olifantenpaadjes'
Volgens Tom zijn onze huidige wetten en regels vooral gemaakt om de bestaande wereld te beschermen en te behouden. In een wereld die in transitie is, werkt dat echter tegen ons. Om die barrières te doorbreken, adviseert hij overheden om ruimte te creëren voor “ambtenaren met lef”. Dit zijn volgens Tom de mensen die, met rugdekking van moedige bestuurders, de grenzen opzoeken en ‘de olifantenpaadjes’ in het systeem durven te bewandelen. “Die mensen weten hoe ze intern moeten navigeren om veranderingen in beweging te krijgen.”
Bovendien zouden we ons bij de energietransitie veel meer moeten afvragen ‘waarom’ we het doen in plaats van ‘hoe’ we dat gaan doen, omdat de hoe-vraag ons beperkt. “De bestaande protocollen, regels en richtlijnen passen simpelweg niet altijd bij een pioniersfase,” legt hij uit. “We moeten het grote doel voor ogen houden en het energiesysteem zo langzaam veranderen, in plaats van binnen bestaande structuren en beperkingen blijven hangen.”
POB REKS: van start-up naar volwassen scale-up
Precies dat innoveren en die moed ziet Tom terug in Hart van Brabant. Hij prijst de gemeenten omdat ze uit hun comfortzone durven te stappen en de ruimte zoeken om te versnellen in plaats van systemen als een blokkade te zien. In de bijna drie jaar dat hij nu actief is in de RvC, heeft hij POB REKS sterk zien ontwikkelen. “We zijn gegroeid van een gemeentelijke opdracht naar een zelfstandige bv, en met een enorme professionaliseringsslag,” stelt hij.
Tom beschouwt de organisatie inmiddels als een volwassen ‘scale-up’ die de lastigste opstartfase achter de rug heeft. “We hebben een stevige bodem gecreëerd om de projecten uit te kunnen laten ontspringen,” zegt hij trots. “Denk aan een heldere strategie en de onlangs ontwikkelde governancecode. Dat is een kader voor de omgang met de gemeenten als onze aandeelhouders, maar het helpt ons ook zelf te navigeren in een soms nog onbekend of onontgonnen speelveld.”
Een betrokken RvC als sparringpartner
De rol van de Raad van Commissarissen van POB REKS is intensiever dan gebruikelijk. Omdat het bedrijf in Nederland een unieke positie inneemt en veel pionierswerk verricht, is een puur afstandelijke, toezichthoudende rol volgens Tom niet passend. “Als RvC zijn we een inhoudelijk sparringpartner en adviseur voor de directie. We bespreken de zoektocht, de onzekerheden en de twijfels heel open met elkaar.”
Ook binnen de RvC heerst volgens Tom een groot onderling vertrouwen en respect voor elkaars expertise. “Iedereen is intrinsiek gemotiveerd om van de maatschappelijke opgave van POB REKS een succes te maken. Daarom voelt mijn werk als RvC’er ook meer als een passie, waar ik me echt aan heb gehecht.”
Lokaal eigenaarschap en eigen verhaal
Kijkend naar de toekomst benadrukt Tom het grote belang van lokaal eigenaarschap en gelijkwaardigheid. “Als de regio de lasten draagt, moet de regio ook de opbrengsten hebben,” is zijn stellige overtuiging. Daarbij moet POB REKS proactief en zelfverzekerd blijven communiceren.
Tom besluit: “We hebben een positief en hoopvol verhaal, met als doel een mooie regio met meer duurzame energie en klimaatweerbaarheid. Als we daar trouw aan blijven, dan heb ik er alle vertrouwen in dat we de maatschappelijke opgave met elkaar gaan waarmaken.”