Windenergie is onmisbaar voor de overstap op duurzame energie in onze regio. Windmolens leveren zo’n 25 tot 30 jaar schone stroom, maar wat gebeurt er daarna met het materiaal? Worden de wieken afgevoerd of verbrand, inclusief schadelijke stoffen die in de bodem en lucht komen? Of kunnen we (onderdelen van) windmolens goed hergebruiken? In dit artikel geven we daar een antwoord op.
Inhoud van dit artikel
Zorgen over afgedankte windmolens
Mensen hebben soms zorgen over de afbraak van oude windmolens. Ook wij krijgen er regelmatig vragen en reacties over. Bijvoorbeeld over afgedankte onderdelen die worden gedumpt of begraven, waarbij schadelijke stoffen mogelijk in het milieu terechtkomen. Of dat windmolens, vanwege de complexe constructie met verschillende materialen in de wieken, helemaal niet goed te recyclen zijn. De conclusie kan dan zijn dat windenergie uiteindelijk wel bijdraagt aan schone energie, maar niet aan een schonere planeet.
De praktijk: 90 tot 96 procent is direct recyclebaar
Om met het belangrijkste feit te beginnen: een windmolen is nu al voor zo’n 90 tot 96 procent van het gewicht goed te recyclen. Denk aan de stalen mast, de betonnen fundering en de generator vol waardevolle metalen, zoals koper en aluminium.
Wanneer een windmolen wordt gedemonteerd, wordt altijd eerst gekeken of deze ergens anders nog een tweede leven kan krijgen, bijvoorbeeld in Oost-Europa. Is dat geen optie, dan gaan de materialen naar de recycling. Zo zijn staal, beton, koper en aluminium grondstoffen voor nieuwe producten.
De uitdaging zit hem momenteel nog in de laatste 4 tot 10 procent van het gewicht: de wieken. Deze bestaan uit een zeer sterk, maar complex composietmateriaal. Dat is een mix van glas- of koolstofvezels en kunstharsen als epoxy of polyester. Deze materialen zijn stevig aan elkaar verlijmd en daardoor lastig te scheiden voor recycling.
Lees verder over de materialen in de wieken, slijtage en loslatende deeltjes >
Wat gebeurt er nu met de wieken?
De regels rond afval zijn streng in Europa en worden de komende jaren alleen maar strenger. Dat betekent dat storten in de toekomst helemaal niet meer mag. Ook nu al verbranden of begraven bedrijven hun afgedankte wieken gelukkig meestal niet, omdat hierbij grondstoffen verloren gaan en dit slecht is voor het milieu. In plaats daarvan kiezen ze voor mechanische recycling of creatief hergebruik.
Mechanische recycling betekent dat de oude wieken in kleine stukken worden versnipperd of gemalen. Dit materiaal kan vervolgens nuttig zijn als bouwmateriaal in bijvoorbeeld cement, beton of asfalt. Daarnaast zien we veel initiatieven waarbij de sterke, weerbestendige wieken in zijn geheel of in delen een nieuwe functie krijgen. Zo worden afgedankte wieken in Nederland en buurlanden al gebruikt als speeltoestellen in parken, straatmeubilair, fietsbruggen en geluids- of windschermen langs snelwegen – wat zelfs de planten en insecten helpt.
Innovatieve voorbeelden
De energiesector en wetenschap zitten gelukkig ook niet stil. Omdat de komende jaren steeds meer windmolens van de eerste generatie aan vervanging toe zijn, wordt er flink geïnvesteerd in duurzame oplossingen. Een paar mooie, innovatieve voorbeelden die we nu zien ontstaan:
- Chemische en thermische recycling: onderzoeksinstellingen (waaronder TNO) werken met afvalverwerkers aan technieken als pyrolyse. Hierbij wordt de kunststof hars in de wieken door verhitting afgebroken, waardoor de vezels teruggewonnen kunnen worden. In het project CIRCLE4WIN werken de windsector en onderzoekers samen om deze technieken voor 2028 industrieel te kunnen gebruiken. De teruggewonnen vezels kunnen dan opnieuw gebruikt worden in bijvoorbeeld de auto-industrie of de bouw.
- Circulair ontworpen windmolens: uiteindelijk willen we de wieken zó ontwerpen dat we ze later eenvoudig kunnen recyclen. Daarvoor wordt nu onder andere geëxperimenteerd met thermoplastisch composiet, een materiaal dat niet uithardt, maar na gebruik eenvoudig omgesmolten en hergebruikt kan worden. TNO wil uiterlijk in 2030 een volledig modulaire, recyclebare en commercieel haalbare wiek op de markt te hebben.
- Natuurlijke materialen: ook wordt gekeken naar heel andere grondstoffen. In Duitsland staat inmiddels een windmolen met houten wieken, die aan het eind van hun levensduur duurzaam verwerkt kunnen worden.
Zijn windmolens duurzaam?
Het verwerken van de wieken is nog een uitdaging, maar onderzoeken laten zien dat een windmolen per saldo nog steeds klimaatpositief is. Zo heeft een moderne windmolen al binnen een half jaar tot een jaar zoveel schone energie opgewekt, dat de volledige CO2-uitstoot voor het winnen van de grondstoffen, de productie, de bouw en het toekomstige onderhoud is gecompenseerd. Bovendien wordt er hard gewerkt om de materialen en de verwerking van vooral de wieken duurzamer te maken.
Zo blijkt dat het verhaal van de ‘niet te recyclen windmolen’ genuanceerder ligt. Met nu al een recyclepercentage van ruim 90 procent en innovatieve ontwikkelingen, zijn en blijven windmolens dus belangrijk voor een duurzaam Hart van Brabant.
Heeft u nog vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust contact met ons op.
Bronnen
In dit artikel hebben we de volgende bronnen gebruikt: